Transalpina: de Koningsweg waarover niemand het eens is

Op de Urdelepas, 2.145 meter hoog in het Parânggebergte, ligt de Transalpina hoger dan welke andere weg in Roemenië ook – zo’n honderd meter hoger dan de beroemde Transfăgărășan. Het grootste deel van de vorige eeuw reed er vrijwel niemand. Het was een grindweg waar alleen terreinwagens overheen kwamen, en daarvóór was het een herderspad.

Tot zover is iedereen het met elkaar eens. Over bijna al het andere in de geschiedenis van de weg spreken de bronnen elkaar tegen.

Een weg met drie ontstaansverhalen

Het oudste verhaal is dat de Romeinen hem hebben aangelegd. De districtsraad van Gorj herhaalt dat voorzichtig op zijn toeristische pagina’s: „sommige bronnen beweren” dat de weg voor het eerst werd aangelegd door de Romeinse legioenen tijdens de oorlogen tegen de Daciërs. Een toeristische brochure van de stad Novaci gaat nog verder en noemt hem de oudste nationale weg van Europa. Wij hebben daarvoor geen enkele archeologische bron gevonden. Het verhaal laat zich het best lezen als lokale overlevering.

Wat de districtsraad wel onomwonden zegt, is dat de route begon als herderspad, met de weinig vleiende naam Poteca Dracului – het Duivelspad. Volgens de brochure uit Novaci gaan de transhumanceroutes over deze bergen terug tot de zestiende eeuw, en de herders van Novaci gebruiken ze nog steeds.

De naam die de weg nu draagt, is Drumul Regelui, de Koningsweg. Om welke koning het gaat, en wanneer, hangt af van de bron:

• De krant Adevărul schreef de weg in 2007 toe aan koning Ferdinand, die volgens de krant al in 1914 het strategische belang van het gebied inzag en opdracht gaf een bergweg uit de rots te hakken. Die weg werd in de Eerste Wereldoorlog gebruikt om het front te bevoorraden en daarna aan zijn lot overgelaten.
• De brochure uit Novaci houdt het op Carol II: volgens de brochure werd de opdracht in 1934 gegeven op voorstel van premier Gheorghe Tătărescu, en werd de weg in 1935 ingehuldigd. Het geld werd beheerd door een lokale coöperatieve bank, Banca Populară „Gilortul”, en de inwoners van Novaci werkten eraan mee „met hun handen, hun paarden en hun karren”.
• Ook de districtsraad van Gorj noemt Carol II – die een weg wilde voor berggeschut dat door paarden werd getrokken – maar plaatst de inhuldiging in 1939. Volgens de raad legde Tătărescu de route te paard af, samen met twintig ruiters uit Novaci onder leiding van dorpsonderwijzer Ion D. Giurgiulan. Bij de inhuldiging reed Carol II zelf de hele weg af in een terreinwagen, met de latere koning Mihai naast zich.

Over de rol van de Duitsers bestaat evenveel onenigheid. Volgens lokale verhalen verbeterden Duitse soldaten de weg in de Eerste Wereldoorlog; een artikel in Adevărul uit 2011 houdt het op de Tweede. Geen van de bronnen die we vonden, verwijst voor een van beide versies naar een archief, en wij maken hier geen keuze.

Zeventig jaar grind

Wat daarna kwam, staat niet ter discussie. In 2011 beschreef Adevărul een weg die al ruim zeventig jaar feitelijk verlaten was en alleen met terreinwagens te berijden was. Toen dezelfde krant er in 2007 over schreef, was hij „grotendeels onverhard, alleen sporen van asfalt”, en adviseerde de krant de fiets te nemen.

Dat veranderde snel – en tegen hoge kosten. Op 5 september 2008 tekende de wegbeheerder met bouwbedrijf Romstrade een contract ter waarde van 1,23 miljard lei exclusief btw voor de modernisering van de DN67C van Bengești via Novaci, Rânca en Obârșia Lotrului naar Sebeș. Adevărul raamde de kosten op € 385 miljoen, ongeveer € 2,6 miljoen per kilometer. In augustus 2011 was de weg volgens de krant voor ongeveer 98 procent klaar; tussen Rânca en Obârșia Lotrului ontbrak nog zo’n zeven kilometer asfalt.

Het contract belandde voor de rechter. In de ene zaak, over werk en materiaal die in 2009 en 2010 wel waren gefactureerd maar niet geleverd, werden de eigenaar van het bedrijf, Nelu Iordache, en ambtenaren van de regionale wegendirectie in Craiova vrijgesproken omdat de verjaringstermijn was verstreken. In een tweede zaak, over een clausule op grond waarvan de aannemer werd betaald in wissels tegen een zwevende wisselkoers, werd Iordache wegens medeplichtigheid aan ambtsmisbruik veroordeeld tot zes jaar; het vonnis werd in november 2021 onherroepelijk.

De hoogste weg van Roemenië

De DN67C is 148 kilometer lang, van Bengești tot Sebeș. Het hoogste punt, de Urdelepas, ligt volgens de meeste opgaven op 2.145 meter; één bron houdt het op 2.141. De districtsraad van Argeș geeft voor het hoogste punt van de Transfăgărășan 2.034 meter, dus welk cijfer je ook aanhoudt: de Transalpina is de hoogste van de twee.

Het hoge gedeelte loopt door het Parânggebergte, langs het bergoord Rânca op 1.600 meter hoogte. Rânca was al een bergoord lang voordat de weg werd geasfalteerd: de brochure uit Novaci telt er in 1934 alleen al 1.052 toeristen, in hutten die waren gebouwd met geld van dezelfde coöperatieve bank uit Novaci. (De brochure noemt zelf twee verschillende jaartallen voor de eerste hutten: 1930 en 1937.)

Voorbij de pas daalt de weg door het bos af naar het kruispunt bij Obârșia Lotrului en loopt vandaar verder noordwaarts, naar Sebeș.

Nog altijd een herdersweg

De kuddes zijn nooit verdwenen. De herders van Novaci drijven hun schapen nog altijd langs de oude routes over de bergen, en bij Stâna Ștefanu, ongeveer achttien kilometer voorbij Rânca en tien kilometer vóór Obârșia Lotrului, is de schaapskooi van een familie uitgegroeid tot een pleisterplaats voor reizigers.

Voor vertrek

Het is een zomerweg, en de openingsdata verschillen per jaar. Wegbeheerder CNAIR sluit het hoge gedeelte zodra het weer omslaat en stelt het opnieuw open als de sneeuw weg is. In 2025 ging het stuk tussen Rânca en Obârșia Lotrului op 30 september dicht; het deel verder naar Curpăt volgde op 16 oktober, vanwege „sneeuwstorm, lawines, steenslag, aardverschuivingen en ijzel”. In 2026 ging het hele stuk van Rânca tot Curpăt op 29 mei weer open.

Op het hoge gedeelte mag ’s nachts niet worden gereden. In 2026 was de weg tussen Rânca en Curpăt tot eind juni geopend van 09.00 tot 20.00 uur en vanaf 1 juli van 07.00 tot 21.00 uur; daarbuiten was hij gesloten. De maximumsnelheid is 30 km/u en voertuigen zwaarder dan 3,5 ton zijn er niet toegestaan. CNAIR kan de weg bij mist, storm, lawines of steenslag op stel en sprong sluiten.

Laat de beren met rust. Toen de bergwegen in 2025 weer opengingen, riep de directeur van CNAIR, Cristian Pistol, automobilisten op geen toenadering tot de beren te zoeken: „beren zijn wilde dieren”.