Großglockner: droga, którą Austria zbudowała do lodowca

22 września 1934 roku, niemal rok przed udostępnieniem drogi kierowcom, gubernator Salzburga wjechał samochodem Steyr 100 na niedokończoną jeszcze trasę i przejechał przez Hochtor, położony na wysokości 2 504 metrów na granicy Salzburga i Karyntii. Franz Rehrl był wówczas od dekady politycznym motorem całego przedsięwzięcia.

Wysokoalpejską drogę Großglockner oficjalnie otwarto następnego lata. Zarządzająca nią spółka GROHAG odnotowuje około miliona odwiedzających rocznie, a od 2015 roku cała licząca prawie pięćdziesiąt kilometrów trasa wraz z ponad setką mostów i budynków figuruje w rejestrze zabytków.

Stary szlak, nowa droga

Ludzie przemierzali tędy góry na długo przed powstaniem drogi. Według GROHAG szlakiem przez Hochtor wędrowano już trzy i pół tysiąca lat temu, a Celtowie i Rzymianie korzystali z niego jako z najkrótszego połączenia między północą a Wenecją. Wystawa na Hochtor poświęcona sanktuarium na przełęczy pokazuje to, co wydobyto tam z ziemi: znaleziska z trzech i pół tysiąclecia, w tym średniowieczne tkaniny, buty i narzędzia poszukiwaczy złota.

W 1856 roku przybyli tu cesarz Franciszek Józef i cesarzowa Elżbieta. Imię cesarza nosi punkt widokowy nad lodowcem – Kaiser-Franz-Josefs-Höhe – a w 2026 roku tamtejsza wystawa przypomina o 170. rocznicy tej wizyty.

Historia samej drogi zaczyna się od inżyniera. Franz Wallack przystąpił do jej planowania w 1924 roku. Latem 1925 roku, jak podaje GROHAG, wyruszył sprawdzić, jak z podobnym zadaniem poradzili sobie inni: obejrzał trzydzieści przejezdnych przełęczy alpejskich i trzynaście głównych przejść przez Alpy. Projekt przeforsował Rehrl, gubernator kraju związkowego.

Cztery tysiące ludzi

Pierwszy ładunek wybuchowy odpalono 30 sierpnia 1930 roku. Zarówno GROHAG, jak i Park Narodowy Hohe Tauern szacują, że przy budowie pracowało do czterech tysięcy ludzi, a według GROHAG to właśnie ta budowa przyniosła pierwszą w Austrii regulację dotyczącą pracy robotników w złą pogodę.

Nie wszyscy wrócili do domu. Na Fuscher Törl stoi pomnik zaprojektowany przez architekta Clemensa Holzmeistera, upamiętniający inżynierów i robotników, którzy zginęli przy budowie drogi. Według Salzburgwiki, prowadzonej przez dziennik Salzburger Nachrichten, było ich piętnastu. GROHAG wspomina o pomniku, ale nie podaje liczby ofiar.

3 sierpnia 1935 roku prezydent federalny Wilhelm Miklas otworzył drogę na Hochtor. Już następnego dnia odbył się na niej pierwszy Międzynarodowy Wyścig Großglockner dla samochodów i motocykli, rozgrywany na piaszczystej nawierzchni.

Czterdzieści osiem kilometrów, trzydzieści sześć zakrętów

Droga liczy 48 kilometrów, prowadzi od strony Salzburga w dół do Heiligenblut w Karyntii i ma 36 serpentyn. Najwyższym punktem głównej trasy jest Hochtor na wysokości 2 504 metrów. Odgałęziają się od niej dwie drogi boczne: jedna, brukowana, wspina się na Edelweißspitze na wysokości 2 571 metrów, najwyższy punkt całej drogi, druga zaś prowadzi do Kaiser-Franz-Josefs-Höhe na wysokości 2 369 metrów, nad lodowcem Pasterze. Park Narodowy Hohe Tauern uznaje położony na wysokości 2 428 metrów Fuscher Törl za najlepsze miejsce do fotografowania na całej trasie.

Wallack nie rozstał się ze swoją drogą. W 1953 roku zaprojektował dla niej wirnikowy pług śnieżny.

Lodowiec na końcu drogi

Z Kaiser-Franz-Josefs-Höhe roztacza się widok na lodowiec Pasterze. Austriacki Klub Alpejski prowadzi na nim pomiary od 1891 roku. Według jego raportu za sezon 2024/25 jęzor lodowca cofnął się o 54 metry. Pod tym względem Pasterze znalazł się na ósmym miejscu wśród wszystkich lodowców w Austrii, a 94 z 96 lodowców obserwowanych przez klub skurczyły się.

W lipcu 2026 roku klub poinformował, że w ciągu jednego roku jęzor obniżył się o 7,3 metra i stracił 12,4 miliona metrów sześciennych lodu. Pas lodu, który wciąż łączy jęzor z wyżej położoną częścią lodowca, zwęził się z 230 metrów szerokości w 2020 roku do 120 metrów w sierpniu 2025 roku, a klub spodziewał się, że w ciągu kilku miesięcy jęzor się oderwie.

Kto dojedzie do końca drogi, zobaczy właśnie to: rozpadający się lodowiec, mierzony co roku od 1891 roku.

Zanim wyruszysz

To droga płatna. W 2026 roku bilet dzienny dla samochodu osobowego kosztuje 46,50 €, a po godzinie 18:00 – 36,50 €. Za samochód elektryczny płaci się 40 €.

Obowiązują godziny otwarcia. Sezon 2026 rozpoczął się 25 kwietnia i potrwa do początku listopada. Do końca maja droga jest otwarta od 06:00 do 20:00, w czerwcu, lipcu i sierpniu – od 05:30 do 21:00, a od września – od 06:00 do 19:30. Ostatni wjazd jest możliwy 45 minut przed zamknięciem. Poza tymi godzinami, jak podaje GROHAG, obowiązuje oficjalny zakaz jazdy nocą.

Sprawdź stan drogi w dniu wyjazdu. Droga może zostać zamknięta niemal bez uprzedzenia, może też obowiązywać nakaz jazdy na łańcuchach śniegowych, a przy złej pogodzie motocykle i rowery mogą nie zostać wpuszczone. Aktualne informacje o stanie drogi GROHAG publikuje na stronie głównej swojej witryny.

Zwierząt wypatruj rano. Według GROHAG największą szansę na zobaczenie koziorożców daje poranek, a świstaki można spotkać wzdłuż całej drogi, choć w maju mogą jeszcze, a w październiku już spać snem zimowym.

Rowerzystom zaleca się jazdę przed 08:00 lub po 15:00, aby uniknąć tłoku na drodze.